فون شماتیک | شماتیک های تلفن همراه
جلسه اول: آشنایی با مولتی‌متر و کاربرد آن در تعمیرات موبایل
مقدمه
مولتی‌متر یکی از مهم‌ترین ابزارهای تعمیرکار موبایل است.
تقریباً در تمام مراحل عیب‌یابی برد، از بررسی وجود ولتاژ گرفته تا پیدا کردن اتصال کوتاه و بررسی قطعات، به مولتی‌متر نیاز داریم.
در این جلسه قرار نیست هنوز وارد تست تخصصی قطعات شویم؛ ابتدا باید یاد بگیریم مولتی‌متر چیست، قسمت‌های مختلف آن چه کاربردی دارند و هر حالت اندازه‌گیری برای چه کاری استفاده می‌شود.
مولتی‌متر چیست؟
مولتی‌متر دستگاهی است که می‌تواند چند کمیت الکتریکی مختلف را اندازه‌گیری کند.
به همین دلیل به آن مولتی‌متر یا چنداندازه‌گیر گفته می‌شود.
در تعمیرات موبایل مهم‌ترین استفاده‌های ما از مولتی‌متر عبارت‌اند از:
اندازه‌گیری ولتاژ
اندازه‌گیری مقاومت
تست دیود
تست اتصال کوتاه
بررسی مسیرهای مختلف روی برد
بررسی تغذیه قطعات
البته قابلیت‌های مولتی‌مترها با توجه به مدل دستگاه متفاوت است.
قسمت‌های اصلی مولتی‌متر
اگر به یک مولتی‌متر نگاه کنیم، معمولاً چند قسمت اصلی دارد:
۱. صفحه نمایش
نتیجه اندازه‌گیری روی صفحه نمایش داده می‌شود.
مثلاً ممکن است هنگام اندازه‌گیری ولتاژ، عددی مانند:
3.80 V
نمایش داده شود.
۲. سلکتور یا ولوم انتخاب حالت
قسمت چرخشی مولتی‌متر که با آن حالت اندازه‌گیری را انتخاب می‌کنیم.
بسته به مدل مولتی‌متر، علامت‌های مختلفی روی آن وجود دارد.
مهم‌ترین حالت‌هایی که در تعمیرات موبایل با آنها سروکار داریم:
V → اندازه‌گیری ولتاژ
Ω → اندازه‌گیری مقاومت
→ تست اتصال و پیوستگی
Diode → تست دیود
پورت‌های مولتی‌متر
یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی که باید از همان ابتدا به آن توجه کنیم، محل اتصال پراب‌هاست.
در بیشتر مولتی‌مترها چند ورودی وجود دارد.
COM
پراب مشکی معمولاً به ورودی COM متصل می‌شود.
در بیشتر اندازه‌گیری‌های تعمیرات موبایل:
پراب مشکی → COM
قرار می‌گیرد.
VΩ
پراب قرمز معمولاً برای اندازه‌گیری مواردی مانند:
ولتاژ
مقاومت
تست دیود
تست اتصال
به ورودی VΩ متصل می‌شود.
بنابراین در بیشتر کارهای تعمیراتی روزمره:
مشکی → COM
قرمز → VΩ
یک نکته بسیار مهم
قبل از هر اندازه‌گیری، همیشه بررسی کنید که پراب‌ها در پورت مناسب قرار داشته باشند.
قرار دادن اشتباه پراب‌ها، مخصوصاً هنگام اندازه‌گیری ولتاژ، می‌تواند باعث ایجاد مشکل برای مولتی‌متر یا مدار شود.
پس این عادت را از همین جلسه شروع کنید:
قبل از اندازه‌گیری، حالت مولتی‌متر و محل قرار گرفتن پراب‌ها را بررسی کنید.
اندازه‌گیری ولتاژ
یکی از مهم‌ترین کارهایی که در تعمیرات موبایل انجام می‌دهیم، ولتاژگیری است.
ولتاژ به زبان ساده نشان می‌دهد که بین دو نقطه از مدار چه اختلاف پتانسیلی وجود دارد.
برای مثال ممکن است روی یک خط تغذیه موبایل ولتاژ:
1.8V
یا
2.8V
یا
3.3V
داشته باشیم.
در بردهای موبایل بیشتر با ولتاژ DC سروکار داریم.
بنابراین هنگام اندازه‌گیری تغذیه برد، معمولاً حالت DC Voltage را انتخاب می‌کنیم.
اندازه‌گیری مقاومت
علامت مقاومت در مولتی‌متر معمولاً با:
Ω
نشان داده می‌شود.
با این حالت می‌توانیم مقدار مقاومت یک قطعه یا مسیر را اندازه‌گیری کنیم.
واحدهای رایج مقاومت:
Ω = اهم
kΩ = کیلواهم
MΩ = مگااهم
مثلاً:
1kΩ = 1000Ω
و
1MΩ = 1,000,000Ω
در جلسات بعدی یاد می‌گیریم چگونه از اندازه‌گیری مقاومت برای بررسی قطعات و خطوط برد استفاده کنیم.
حالت Diode
در بسیاری از مولتی‌مترها علامت مخصوصی برای تست دیود وجود دارد.
این حالت با نام:
Diode Mode
شناخته می‌شود.
در تعمیرات موبایل این حالت اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا علاوه بر تست دیود، در بررسی بسیاری از خطوط روی برد نیز از آن استفاده می‌کنیم.
مثلاً ممکن است مقدار نمایش داده‌شده چیزی مانند:
0.500
باشد.
عدد نمایش داده‌شده بسته به قطعه، مسیر، نوع مولتی‌متر و شرایط اندازه‌گیری متفاوت است.
پس نباید از همان ابتدا یک عدد خاص را به عنوان «عدد سالم» برای تمام بردها در نظر بگیریم.
تست اتصال یا Buzzer
یکی دیگر از حالت‌های پرکاربرد مولتی‌متر، حالت تست اتصال یا Buzzer است.
در این حالت اگر بین دو نقطه مسیر الکتریکی مناسبی وجود داشته باشد، مولتی‌متر معمولاً با صدای بوق آن را اعلام می‌کند.
به همین دلیل تعمیرکاران معمولاً به آن:
حالت بوق
می‌گویند.
از این حالت برای بررسی اتصال بین نقاط مختلف مدار استفاده می‌شود.
اما یک نکته بسیار مهم:
هر بوقی به معنی اتصال کوتاه نیست.
ممکن است دو نقطه به صورت کاملاً طبیعی از طریق یک قطعه یا مسیر کم‌مقاومت به یکدیگر متصل باشند.
روش صحیح تشخیص شورت را در جلسه مربوط به تست اتصال کوتاه به صورت کامل یاد می‌گیریم.
آیا مولتی‌متر فقط برای تست قطعات است؟
خیر.
این یکی از نکات مهمی است که یک تعمیرکار مبتدی باید از ابتدا بداند.
مقدمه
مولتی‌متر یکی از مهم‌ترین ابزارهای تعمیرکار موبایل است.
تقریباً در تمام مراحل عیب‌یابی برد، از بررسی وجود ولتاژ گرفته تا پیدا کردن اتصال کوتاه و بررسی قطعات، به مولتی‌متر نیاز داریم.
در این جلسه قرار نیست هنوز وارد تست تخصصی قطعات شویم؛ ابتدا باید یاد بگیریم مولتی‌متر چیست، قسمت‌های مختلف آن چه کاربردی دارند و هر حالت اندازه‌گیری برای چه کاری استفاده می‌شود.
مولتی‌متر چیست؟
مولتی‌متر دستگاهی است که می‌تواند چند کمیت الکتریکی مختلف را اندازه‌گیری کند.
به همین دلیل به آن مولتی‌متر یا چنداندازه‌گیر گفته می‌شود.
در تعمیرات موبایل مهم‌ترین استفاده‌های ما از مولتی‌متر عبارت‌اند از:
اندازه‌گیری ولتاژ
اندازه‌گیری مقاومت
تست دیود
تست اتصال کوتاه
بررسی مسیرهای مختلف روی برد
بررسی تغذیه قطعات
البته قابلیت‌های مولتی‌مترها با توجه به مدل دستگاه متفاوت است.
قسمت‌های اصلی مولتی‌متر
اگر به یک مولتی‌متر نگاه کنیم، معمولاً چند قسمت اصلی دارد:
۱. صفحه نمایش
نتیجه اندازه‌گیری روی صفحه نمایش داده می‌شود.
مثلاً ممکن است هنگام اندازه‌گیری ولتاژ، عددی مانند:
3.80 V
نمایش داده شود.
۲. سلکتور یا ولوم انتخاب حالت
قسمت چرخشی مولتی‌متر که با آن حالت اندازه‌گیری را انتخاب می‌کنیم.
بسته به مدل مولتی‌متر، علامت‌های مختلفی روی آن وجود دارد.
مهم‌ترین حالت‌هایی که در تعمیرات موبایل با آنها سروکار داریم:
V → اندازه‌گیری ولتاژ
Ω → اندازه‌گیری مقاومت
→ تست اتصال و پیوستگیDiode → تست دیود
پورت‌های مولتی‌متر
یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی که باید از همان ابتدا به آن توجه کنیم، محل اتصال پراب‌هاست.
در بیشتر مولتی‌مترها چند ورودی وجود دارد.
COM
پراب مشکی معمولاً به ورودی COM متصل می‌شود.
در بیشتر اندازه‌گیری‌های تعمیرات موبایل:
پراب مشکی → COM
قرار می‌گیرد.
VΩ
پراب قرمز معمولاً برای اندازه‌گیری مواردی مانند:
ولتاژ
مقاومت
تست دیود
تست اتصال
به ورودی VΩ متصل می‌شود.
بنابراین در بیشتر کارهای تعمیراتی روزمره:
مشکی → COM
قرمز → VΩ
یک نکته بسیار مهم
قبل از هر اندازه‌گیری، همیشه بررسی کنید که پراب‌ها در پورت مناسب قرار داشته باشند.
قرار دادن اشتباه پراب‌ها، مخصوصاً هنگام اندازه‌گیری ولتاژ، می‌تواند باعث ایجاد مشکل برای مولتی‌متر یا مدار شود.
پس این عادت را از همین جلسه شروع کنید:
قبل از اندازه‌گیری، حالت مولتی‌متر و محل قرار گرفتن پراب‌ها را بررسی کنید.
اندازه‌گیری ولتاژ
یکی از مهم‌ترین کارهایی که در تعمیرات موبایل انجام می‌دهیم، ولتاژگیری است.
ولتاژ به زبان ساده نشان می‌دهد که بین دو نقطه از مدار چه اختلاف پتانسیلی وجود دارد.
برای مثال ممکن است روی یک خط تغذیه موبایل ولتاژ:
1.8V
یا
2.8V
یا
3.3V
داشته باشیم.
در بردهای موبایل بیشتر با ولتاژ DC سروکار داریم.
بنابراین هنگام اندازه‌گیری تغذیه برد، معمولاً حالت DC Voltage را انتخاب می‌کنیم.
اندازه‌گیری مقاومت
علامت مقاومت در مولتی‌متر معمولاً با:
Ω
نشان داده می‌شود.
با این حالت می‌توانیم مقدار مقاومت یک قطعه یا مسیر را اندازه‌گیری کنیم.
واحدهای رایج مقاومت:
Ω = اهم
kΩ = کیلواهم
MΩ = مگااهم
مثلاً:
1kΩ = 1000Ω
و
1MΩ = 1,000,000Ω
در جلسات بعدی یاد می‌گیریم چگونه از اندازه‌گیری مقاومت برای بررسی قطعات و خطوط برد استفاده کنیم.
حالت Diode
در بسیاری از مولتی‌مترها علامت مخصوصی برای تست دیود وجود دارد.
این حالت با نام:
Diode Mode
شناخته می‌شود.
در تعمیرات موبایل این حالت اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا علاوه بر تست دیود، در بررسی بسیاری از خطوط روی برد نیز از آن استفاده می‌کنیم.
مثلاً ممکن است مقدار نمایش داده‌شده چیزی مانند:
0.500
باشد.
عدد نمایش داده‌شده بسته به قطعه، مسیر، نوع مولتی‌متر و شرایط اندازه‌گیری متفاوت است.
پس نباید از همان ابتدا یک عدد خاص را به عنوان «عدد سالم» برای تمام بردها در نظر بگیریم.
تست اتصال یا Buzzer
یکی دیگر از حالت‌های پرکاربرد مولتی‌متر، حالت تست اتصال یا Buzzer است.
در این حالت اگر بین دو نقطه مسیر الکتریکی مناسبی وجود داشته باشد، مولتی‌متر معمولاً با صدای بوق آن را اعلام می‌کند.
به همین دلیل تعمیرکاران معمولاً به آن:
حالت بوق
می‌گویند.
از این حالت برای بررسی اتصال بین نقاط مختلف مدار استفاده می‌شود.
اما یک نکته بسیار مهم:
هر بوقی به معنی اتصال کوتاه نیست.
ممکن است دو نقطه به صورت کاملاً طبیعی از طریق یک قطعه یا مسیر کم‌مقاومت به یکدیگر متصل باشند.
روش صحیح تشخیص شورت را در جلسه مربوط به تست اتصال کوتاه به صورت کامل یاد می‌گیریم.
آیا مولتی‌متر فقط برای تست قطعات است؟
خیر.
این یکی از نکات مهمی است که یک تعمیرکار مبتدی باید از ابتدا بداند.
مولتی‌متر فقط برای تست مقاومت، خازن، دیود و سایر قطعات استفاده نمی‌شود.
ما از مولتی‌متر برای بررسی خود مدار و خطوط روی برد نیز استفاده می‌کنیم.
برای مثال:
آیا ولتاژ به یک آی‌سی می‌رسد؟
آیا یک خط تغذیه اتصال کوتاه دارد؟
آیا یک مسیر از نقطه‌ای به نقطه دیگر وصل است؟
مقدار یک خط نسبت به برد سالم چگونه است؟
تمام این موارد با کمک مولتی‌متر قابل بررسی هستند.
نکته مهم درباره برد موبایل
در تعمیرات موبایل، فقط دانستن عددی که مولتی‌متر نشان می‌دهد کافی نیست.
یک تعمیرکار باید بتواند عدد را تفسیر کند.
مثلاً اگر روی یک خط عدد خاصی مشاهده کردیم، باید بدانیم:
این عدد مربوط به چیست؟
آیا این خط باید ولتاژ داشته باشد؟
این مقدار در حالت روشن اندازه‌گیری شده یا خاموش؟
آیا خط به زمین متصل است؟
آیا مقدار به دست آمده طبیعی است؟
آیا باید آن را با یک برد سالم مقایسه کنیم؟
به همین دلیل در ادامه دوره، قدم‌به‌قدم نحوه تفسیر اندازه‌گیری‌ها را یاد می‌گیریم.
نکات مهم هنگام کار با مولتی‌متر
قبل از شروع کار، چند نکته را همیشه رعایت کنید:
۱. حالت اندازه‌گیری را بررسی کنید
قبل از قرار دادن پراب‌ها روی برد، مطمئن شوید مولتی‌متر روی حالت مناسب قرار دارد.
۲. پورت پراب‌ها را بررسی کنید
در بیشتر اندازه‌گیری‌های معمول:
مشکی → COM
قرمز → VΩ
۳. هنگام تست مقاومت و دیود، مدار نباید تحت تغذیه باشد
برای اندازه‌گیری مقاومت یا تست بسیاری از قطعات روی برد، ابتدا باید شرایط مدار و قطع بودن تغذیه را بررسی کنیم.
۴. نوک پراب‌ها را با دقت روی برد قرار دهید
برد موبایل قطعات و مسیرهای بسیار ریزی دارد.
یک تماس اشتباه می‌تواند باعث اتصال دو نقطه و آسیب به مدار شود.
۵. به عدد اکتفا نکنید
یک عدد به تنهایی همیشه نشان‌دهنده سالم یا خراب بودن مدار نیست.
باید بدانیم کجا، در چه حالتی و بین چه دو نقطه‌ای اندازه‌گیری انجام شده است.
تمرین این جلسه
قبل از رفتن به جلسه بعد، مولتی‌متر خود را بردارید و موارد زیر را پیدا کنید:
صفحه نمایش
سلکتور
ورودی COM
ورودی VΩ
حالت ولتاژ DC
حالت مقاومت Ω
حالت Diode
حالت Buzzer
در این مرحله هنوز نیازی نیست روی برد موبایل اندازه‌گیری انجام دهید.
هدف جلسه اول فقط این است که با مولتی‌متر و قسمت‌های اصلی آن کاملاً آشنا شوید.
جمع‌بندی جلسه اول
در این جلسه یاد گرفتیم:
مولتی‌متر چیست.
چرا مولتی‌متر یکی از ابزارهای اصلی تعمیرکار موبایل است.
قسمت‌های اصلی مولتی‌متر را شناختیم.
کاربرد COM و VΩ را یاد گرفتیم.
با اندازه‌گیری ولتاژ آشنا شدیم.
مقاومت و واحدهای آن را شناختیم.
با Diode Mode آشنا شدیم.
حالت Buzzer را شناختیم.
فهمیدیم هر بوقی به معنی شورت نیست.
یاد گرفتیم مولتی‌متر فقط برای تست قطعات نیست و برای عیب‌یابی خطوط برد نیز استفاده می‌شود.
جلسه بعد
در جلسه بعد وارد یکی از مهم‌ترین بخش‌های کار با مولتی‌متر می‌شویم:
اندازه‌گیری ولتاژ روی برد موبایل و روش صحیح ولتاژگیری
ما از مولتی‌متر برای بررسی خود مدار و خطوط روی برد نیز استفاده می‌کنیم.
برای مثال:
آیا ولتاژ به یک آی‌سی می‌رسد؟
آیا یک خط تغذیه اتصال کوتاه دارد؟
آیا یک مسیر از نقطه‌ای به نقطه دیگر وصل است؟
مقدار یک خط نسبت به برد سالم چگونه است؟
تمام این موارد با کمک مولتی‌متر قابل بررسی هستند.
نکته مهم درباره برد موبایل
در تعمیرات موبایل، فقط دانستن عددی که مولتی‌متر نشان می‌دهد کافی نیست.
یک تعمیرکار باید بتواند عدد را تفسیر کند.
مثلاً اگر روی یک خط عدد خاصی مشاهده کردیم، باید بدانیم:
این عدد مربوط به چیست؟
آیا این خط باید ولتاژ داشته باشد؟
این مقدار در حالت روشن اندازه‌گیری شده یا خاموش؟
آیا خط به زمین متصل است؟
آیا مقدار به دست آمده طبیعی است؟
آیا باید آن را با یک برد سالم مقایسه کنیم؟
به همین دلیل در ادامه دوره، قدم‌به‌قدم نحوه تفسیر اندازه‌گیری‌ها را یاد می‌گیریم.
نکات مهم هنگام کار با مولتی‌متر
قبل از شروع کار، چند نکته را همیشه رعایت کنید:
۱. حالت اندازه‌گیری را بررسی کنید
قبل از قرار دادن پراب‌ها روی برد، مطمئن شوید مولتی‌متر روی حالت مناسب قرار دارد.
۲. پورت پراب‌ها را بررسی کنید
در بیشتر اندازه‌گیری‌های معمول:
مشکی → COM
قرمز → VΩ
۳. هنگام تست مقاومت و دیود، مدار نباید تحت تغذیه باشد
برای اندازه‌گیری مقاومت یا تست بسیاری از قطعات روی برد، ابتدا باید شرایط مدار و قطع بودن تغذیه را بررسی کنیم.
۴. نوک پراب‌ها را با دقت روی برد قرار دهید
برد موبایل قطعات و مسیرهای بسیار ریزی دارد.
یک تماس اشتباه می‌تواند باعث اتصال دو نقطه و آسیب به مدار شود.
۵. به عدد اکتفا نکنید
یک عدد به تنهایی همیشه نشان‌دهنده سالم یا خراب بودن مدار نیست.
باید بدانیم کجا، در چه حالتی و بین چه دو نقطه‌ای اندازه‌گیری انجام شده است.
تمرین این جلسه
قبل از رفتن به جلسه بعد، مولتی‌متر خود را بردارید و موارد زیر را پیدا کنید:
صفحه نمایش سلکتور ورودی COM ورودی VΩ حالت ولتاژ DC حالت مقاومت Ω حالت Diode حالت Buzzerدر این مرحله هنوز نیازی نیست روی برد موبایل اندازه‌گیری انجام دهید.
هدف جلسه اول فقط این است که با مولتی‌متر و قسمت‌های اصلی آن کاملاً آشنا شوید.
جمع‌بندی جلسه اول
در این جلسه یاد گرفتیم:
مولتی‌متر چیست.
چرا مولتی‌متر یکی از ابزارهای اصلی تعمیرکار موبایل است.
قسمت‌های اصلی مولتی‌متر را شناختیم.
کاربرد COM و VΩ را یاد گرفتیم.
با اندازه‌گیری ولتاژ آشنا شدیم.
مقاومت و واحدهای آن را شناختیم.
با Diode Mode آشنا شدیم.
حالت Buzzer را شناختیم.
فهمیدیم هر بوقی به معنی شورت نیست.
یاد گرفتیم مولتی‌متر فقط برای تست قطعات نیست و برای عیب‌یابی خطوط برد نیز استفاده می‌شود.
جلسه بعد
در جلسه بعد وارد یکی از مهم‌ترین بخش‌های کار با مولتی‌متر می‌شویم:
اندازه‌گیری ولتاژ روی برد موبایل و روش صحیح ولتاژگیری
