فون شماتیک | شماتیک های تلفن همراه
جلسه دوم: اندازه‌گیری ولتاژ روی برد موبایل
مقدمه
در جلسه قبل با مولتی‌متر و قسمت‌های مختلف آن آشنا شدیم.
حالا وقت آن رسیده که یکی از مهم‌ترین کارهای تعمیرکار موبایل را یاد بگیریم:
ولتاژگیری از روی برد:
ولتاژگیری یکی از اولین مراحلی است که هنگام عیب‌یابی بسیاری از مشکلات برد انجام می‌دهیم.
با اندازه‌گیری ولتاژ می‌توانیم متوجه شویم که آیا یک ولتاژ مشخص به قسمت موردنظر می‌رسد یا خیر.
—
ولتاژ چیست؟
به زبان ساده، ولتاژ را می‌توانیم مانند فشار الکتریکی در نظر بگیریم که باعث حرکت جریان در مدار می‌شود.
واحد اندازه‌گیری ولتاژ:
ولت (V)
است.
در برد موبایل با ولتاژهای مختلفی روبه‌رو می‌شویم؛ برای مثال:
1.2V
1.8V
2.8V
3.0V
3.3V
و ولتاژ باتری که بسته به وضعیت باتری معمولاً در محدوده حدود 3 تا 4.4 ولت قرار دارد.
—
ولتاژ DC و AC:
مولتی‌متر معمولاً امکان اندازه‌گیری ولتاژ مستقیم و متناوب را دارد.
:DC
ولتاژ مستقیم یا DC همان حالتی است که بیشتر در برد موبایل با آن سروکار داریم.
باتری موبایل نیز یک منبع DC است.
بنابراین برای بیشتر ولتاژگیری‌های روی برد موبایل، باید مولتی‌متر را روی:
DC Voltage
قرار دهیم.
:AC
ولتاژ متناوب یا AC بیشتر در برق شهری و مدارهای متناوب کاربرد دارد.
در تعمیرات معمول برد موبایل، استفاده ما از AC بسیار محدود است.
بنابراین:
«برای ولتاژگیری معمول روی برد موبایل، حالت DC را انتخاب می‌کنیم.»
—
پراب‌ها را چگونه وصل کنیم؟
قبل از شروع اندازه‌گیری:
پراب مشکی → COM
پراب قرمز → VΩ
قرار می‌گیرد.
این مورد را همیشه قبل از شروع کار بررسی کنید.
—
پراب مشکی را کجا قرار دهیم؟
برای اندازه‌گیری ولتاژ باید اختلاف ولتاژ بین دو نقطه را اندازه‌گیری کنیم.
در تعمیرات موبایل معمولاً پراب مشکی را روی زمین (GND) قرار می‌دهیم.
نقاطی که ممکن است برای GND استفاده شوند:
– شیلد فلزی متصل به زمین– قسمت‌های مشخصی از بدنه فلزی برد– پایه GND کانکتورها– نقاط GND مشخص‌شده در شماتیک یا بردویو
در بسیاری از مواقع، پیدا کردن یک نقطه مناسب GND اولین قدم برای ولتاژگیری است.
—
پراب قرمز چه کاری انجام می‌دهد؟
بعد از قرار دادن پراب مشکی روی GND، پراب قرمز را روی نقطه‌ای قرار می‌دهیم که می‌خواهیم ولتاژ آن را اندازه‌گیری کنیم.
برای مثال اگر روی یک خط تغذیه مقدار:
1.80V
نمایش داده شود، یعنی اختلاف ولتاژ بین آن نقطه و GND تقریباً 1.8 ولت است.
به صورت ساده:
پراب مشکی → GND
پراب قرمز → نقطه موردنظر
عدد نمایش داده‌شده → ولتاژ آن نقطه نسبت به GND
—
مثال ساده
فرض کنید می‌خواهیم ولتاژ یک خط تغذیه را بررسی کنیم.
مولتی‌متر را روی DC Voltage قرار می‌دهیم.
پراب مشکی را روی GND قرار می‌دهیم.
پراب قرمز را روی خط موردنظر می‌گذاریم.
اگر مولتی‌متر عدد:
1.80V
را نشان دهد، یعنی در آن لحظه ولتاژ آن نقطه نسبت به GND برابر تقریباً 1.8 ولت است.
—
چرا ولتاژگیری برای تعمیرکار مهم است؟
فرض کنید یک بخش از گوشی باید با ولتاژ 1.8 ولت کار کند، اما هنگام اندازه‌گیری متوجه می‌شویم که این ولتاژ وجود ندارد.
در این حالت می‌توانیم مسیر عیب‌یابی را دنبال کنیم.
برای مثال باید بررسی کنیم:
آیا ورودی رگولاتور وجود دارد؟
آیا رگولاتور فعال شده است؟
آیا خروجی رگولاتور وجود دارد؟
آیا خروجی دچار اتصال کوتاه شده است؟
آیا قطعه مصرف‌کننده مشکل دارد؟
بنابراین ولتاژگیری به ما کمک می‌کند بفهمیم مشکل از کدام قسمت مدار است.
—
ولتاژگیری در حالت روشن و خاموش
یکی از نکات بسیار مهم این است که اندازه‌گیری ولتاژ معمولاً زمانی انجام می‌شود که مدار دارای تغذیه باشد.
برای مثال هنگام بررسی یک خط تغذیه فعال، ممکن است گوشی روشن باشد یا برد توسط منبع تغذیه تغذیه شود.
اما این موضوع با تست مقاومت و برخی تست‌های دیگر متفاوت است.
«قبل از هر اندازه‌گیری باید بدانیم برد باید روشن باشد یا خاموش.»
در جلسات بعدی این تفاوت را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.
—
ولتاژ باتری را چگونه اندازه بگیریم؟
برای تمرین اولیه می‌توانیم ولتاژ باتری را اندازه‌گیری کنیم.
مولتی‌متر را روی DC Voltage قرار دهید.
پراب مشکی را روی قطب منفی باتری و پراب قرمز را روی قطب مثبت قرار دهید.
عدد نمایش داده‌شده، ولتاژ باتری را نشان می‌دهد.
به عنوان مثال ممکن است یک باتری در حالت شارژ نشده عددی در حدود:
3.7V
نشان دهد.
عدد دقیق به میزان شارژ و شرایط باتری بستگی دارد.
—
یک نکته مهم درباره جهت پراب‌ها
اگر پراب‌ها را برعکس قرار دهیم، معمولاً مولتی‌متر عدد را با علامت منفی نشان می‌دهد.
مثلاً:
-3.8V
این به معنی خراب بودن باتری یا مدار نیست.
یعنی پراب قرمز روی منفی و پراب مشکی روی مثبت قرار گرفته است.
—
ولتاژ مورد انتظار یعنی چه؟
یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که یک تعمیرکار باید یاد بگیرد، مقایسه ولتاژ واقعی با ولتاژ مورد انتظار است.
فرض کنیم طبق شماتیک یا اطلاعات برد، یک خط باید:
1.8V
باشد.
اگر اندازه‌گیری ما:
1.8V
باشد، از نظر ولتاژ اولیه وضعیت مناسب است.
اما اگر:
0V
باشد، باید علت نبود ولتاژ را بررسی کنیم.
اگر هم مقدار غیرطبیعی مانند:
0.5V
دیده شود، باز هم نیاز به بررسی بیشتری داریم.
نکته مهم:
«هر ولتاژی که با مقدار مورد انتظار متفاوت باشد، الزاماً به معنی خرابی خود رگولاتور نیست.»
ممکن است مشکل از ورودی، پایه EN، بار خروجی، اتصال کوتاه یا بخش دیگری از مدار باشد.
—
اشتباه رایج افراد مبتدی
یکی از اشتباهات رایج این است که تعمیرکار فقط عدد مولتی‌متر را نگاه کند و سریع نتیجه بگیرد:
«ولتاژ نیست، پس آی‌سی خراب است.»
این روش صحیح نیست.
برای عیب‌یابی باید مرحله‌به‌مرحله جلو برویم.
مثلاً:
ورودی وجود دارد؟
سیگنال فعال‌سازی وجود دارد؟
خروجی وجود دارد؟
خروجی اتصال کوتاه دارد؟
مصرف‌کننده سالم است؟
این نوع تفکر، پایه عیب‌یابی حرفه‌ای برد است.
—
نکات ایمنی هنگام ولتاژگیری
هنگام ولتاژگیری روی برد موبایل دقت زیادی داشته باشید.
۱. نوک پراب‌ها را کنترل کنید
برد موبایل بسیار فشرده است و فاصله بین پایه‌ها و قطعات کم است.
برخورد همزمان دو نقطه با نوک پراب می‌تواند باعث اتصال ناخواسته شود.
۲. فشار زیادی وارد نکنید
برای اندازه‌گیری معمول، لازم نیست پراب را با فشار زیاد روی برد قرار دهید.
۳. از حالت صحیح مولتی‌متر مطمئن شوید
قبل از اندازه‌گیری، بررسی کنید مولتی‌متر روی DC Voltage قرار داشته باشد.
۴. با بردهای ناشناخته احتیاط کنید
اگر نمی‌دانید یک نقطه چه ولتاژی دارد، ابتدا با احتیاط و ترجیحاً با استفاده از شماتیک یا بردویو آن را بررسی کنید.
—
تمرین عملی جلسه دوم
برای اینکه مطالب این جلسه کاملاً جا بیفتد، این تمرین را انجام دهید:
تمرین اول
ولتاژ یک باتری موبایل را اندازه‌گیری کنید.
– مولتی‌متر → DC Voltage– مشکی → منفی باتری– قرمز → مثبت باتری
عدد نمایش داده‌شده را یادداشت کنید.
تمرین دوم
روی یک برد سالم، یک نقطه GND مناسب پیدا کنید.
پراب مشکی را روی GND قرار دهید.
سپس چند نقطه تغذیه مشخص را با پراب قرمز اندازه‌گیری کنید.
نکته: برای این تمرین بهتر است از نقاطی استفاده کنید که از قبل با شماتیک یا بردویو مشخص شده‌اند.
—
جمع‌بندی جلسه دوم
در این جلسه یاد گرفتیم:
– ولتاژ چیست.
جلسه بعد
در جلسه بعد می‌رویم سراغ یکی از پرکاربردترین حالت‌های مولتی‌متر در تعمیرات موبایل:
تست اتصال کوتاه و حالت Buzzerدر این جلسه یاد می‌گیریم بوق مولتی‌متر دقیقاً چه معنی دارد و چطور از بوق زدن اشتباه، نتیجه‌گیری نکنیم.
